Vận tải đường bộ quốc tế là việc chở hàng bằng ô tô qua biên giới giữa Việt Nam và các nước có chung đường bộ, chủ yếu là Lào, Campuchia và Trung Quốc. Phương thức này mạnh ở chỗ giao hàng tận kho mà không cần chuyển tải qua cảng, nhưng đòi hỏi phương tiện và người lái phải có giấy phép vận tải qua biên giới phù hợp.
Bài viết trình bày điều kiện để xe chạy được tuyến quốc tế, các cửa khẩu chính, bộ chứng từ, quy trình một chuyến hàng và những rủi ro đặc thù của tuyến đường bộ xuyên biên giới.

Khi nào nên chọn vận tải đường bộ quốc tế?
- Hàng đi các nước láng giềng có chung đường bộ, nơi đường biển không thuận lợi hoặc không có tuyến trực tiếp.
- Cần giao tận kho, không muốn qua nhiều khâu bốc xếp trung gian tại cảng.
- Lô hàng vừa phải, chưa đủ để tổ chức một chuyến tàu hoặc không đáng để chờ lịch tàu.
- Hàng cần thời gian trung bình, nhanh hơn đường biển và rẻ hơn đường hàng không.
- Hàng quá khổ, quá tải đi được bằng xe chuyên dụng với phương án xin phép lưu hành.
Với Lào và Campuchia, đường bộ gần như là lựa chọn mặc định vì hai nước này không có hoặc có rất ít cảng biển phục vụ tuyến xa. Hàng từ Việt Nam đi sâu vào nội địa hai nước đều phải qua chặng đường bộ ở phần cuối, kể cả khi chặng đầu đi bằng phương thức khác.
Điều kiện để xe chạy tuyến quốc tế
Hoạt động vận tải đường bộ qua biên giới được quản lý theo các hiệp định song phương, hiệp định khu vực mà Việt Nam tham gia và quy định trong nước về quản lý hoạt động vận tải đường bộ qua biên giới. Trên thực tế, một chuyến hàng cần đáp ứng:
- Giấy phép vận tải liên vận cấp cho phương tiện chạy tuyến giữa Việt Nam và nước láng giềng tương ứng.
- Phù hiệu và đăng kiểm còn hiệu lực của phương tiện.
- Giấy tờ của người lái hợp lệ cho việc điều khiển phương tiện qua biên giới.
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự có hiệu lực tại nước đến.
- Đi đúng cặp cửa khẩu được phép theo giấy phép và theo hiệp định.
Giấy phép liên vận gắn với từng phương tiện cụ thể, không phải cấp chung cho doanh nghiệp. Khi thuê vận chuyển, nên xác nhận xe dự kiến chạy tuyến đã có giấy phép còn hiệu lực, vì thay xe vào phút chót mà xe thay thế chưa có giấy phép sẽ làm chuyến hàng phải dừng ở cửa khẩu. Thẩm quyền và trình tự cấp phép có thay đổi theo thời gian, nên cần kiểm tra quy định đang áp dụng tại thời điểm thực hiện.
Các tuyến và cửa khẩu chính
| Hướng tuyến | Cửa khẩu thường dùng | Ghi chú |
| Việt Nam đi Lào | Cầu Treo, Cha Lo, Lao Bảo, Nậm Cắn, Bờ Y | Chọn cửa khẩu theo điểm đến tại Lào và theo tuyến đường bộ thuận lợi nhất |
| Việt Nam đi Campuchia | Mộc Bài, Xa Mát, Hoa Lư, Tịnh Biên, Hà Tiên, Lệ Thanh | Mộc Bài là tuyến chính cho hàng từ TP.HCM đi Phnom Penh |
| Việt Nam đi Trung Quốc | Hữu Nghị, Móng Cái, Lào Cai, Tân Thanh | Lưu lượng lớn, thường xuyên có yêu cầu riêng theo từng thời kỳ |
Các tuyến đi Lào và Campuchia được trình bày chi tiết trong các bài riêng, ví dụ thủ tục vận chuyển hàng đi Lào và thủ tục vận chuyển hàng đi Campuchia.

Chứng từ cho một chuyến hàng đường bộ quốc tế
- Hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại và phiếu đóng gói.
- Tờ khai hải quan xuất khẩu tại Việt Nam và tờ khai nhập khẩu tại nước đến.
- Chứng nhận xuất xứ nếu người mua cần hưởng ưu đãi thuế quan.
- Giấy phép hoặc kết quả kiểm tra chuyên ngành với mặt hàng thuộc diện quản lý.
- Giấy tờ của phương tiện và người lái phục vụ thủ tục xuất nhập cảnh.
- Vận đơn đường bộ và biên bản giao nhận hàng.
Chi phí một chuyến đường bộ quốc tế gồm những gì?
| Nhóm | Khoản chi phí | Lưu ý |
| Vận chuyển | Cước chạy xe theo tuyến và loại phương tiện | Có hàng chiều về hay không ảnh hưởng lớn tới mức cước |
| Thủ tục | Phí dịch vụ hải quan ở đầu xuất và đầu nhập | Hai đầu tính riêng, không gộp thành một khoản |
| Cửa khẩu | Phí bến bãi, bốc xếp, sang tải nếu có | Phát sinh khi phương tiện không đi thẳng sang nước bạn |
| Chứng từ | Chi phí xin chứng nhận xuất xứ, kiểm dịch, giấy phép | Chỉ có với mặt hàng thuộc diện quản lý |
| Đường bộ | Phí cầu đường hai nước, phí lưu hành với hàng quá khổ | Hàng quá khổ cần khảo sát tuyến trước |
| Phát sinh | Phí chờ tại kho, phí lưu xe tại cửa khẩu khi ùn ứ | Nên thỏa thuận trước thời gian chờ miễn phí |
Khoản khó dự báo nhất là thời gian chờ tại cửa khẩu. Khi ùn ứ kéo dài, chi phí lưu xe và tiền ăn ở của lái xe tăng nhanh. Hợp đồng nên nêu rõ bên nào chịu khoản này và từ mốc thời gian nào.
Hàng quá cảnh qua nước thứ ba
Không phải lô hàng nào qua biên giới cũng là hàng xuất khẩu bán tại nước đó. Có hai tình huống khác cần phân biệt vì loại hình khai báo và chi phí khác hẳn:
- Hàng quá cảnh: hàng đi xuyên qua lãnh thổ một nước để tới nước thứ ba, không tiêu thụ tại nước đi qua. Hàng chịu giám sát hải quan suốt hành trình, đi theo tuyến đường và thời hạn được chấp thuận.
- Hàng chuyển tải: hàng được hạ xuống rồi chuyển sang phương tiện khác tại một điểm trên hành trình, thường là cảng hoặc kho trung chuyển.
Doanh nghiệp cần nêu rõ nhu cầu ngay từ khi hỏi phương án. Khai nhầm loại hình là lỗi khó sửa sau khi hàng đã lên đường, vì hồ sơ, tuyến đường và nghĩa vụ thuế của ba trường hợp này hoàn toàn khác nhau.

Quy trình một chuyến hàng
- Khảo sát tuyến và chọn cửa khẩu, kiểm tra điều kiện đường và cầu trên hành trình với hàng nặng hoặc quá khổ.
- Rà soát mã HS và chính sách mặt hàng ở cả nước xuất và nước nhập.
- Bố trí phương tiện phù hợp và xác nhận giấy phép liên vận còn hiệu lực.
- Nhận hàng, xếp và chằng buộc tại kho người gửi, niêm phong nếu đi container.
- Làm thủ tục hải quan xuất khẩu và thông quan tại cửa khẩu phía Việt Nam.
- Làm thủ tục xuất nhập cảnh phương tiện và người lái, qua cửa khẩu phía bạn.
- Thủ tục nhập khẩu tại nước đến do người nhập khẩu hoặc đại lý thực hiện.
- Chạy chặng nội địa nước bạn và giao hàng tại địa chỉ người nhận.
Rủi ro đặc thù và cách hạn chế
- Ùn ứ tại cửa khẩu vào mùa cao điểm hoặc khi có thay đổi chính sách. Hạn chế bằng cách theo dõi tình hình cửa khẩu trước ngày đi và chuẩn bị phương án đổi cửa khẩu.
- Giấy phép phương tiện hết hạn hoặc không đúng tuyến, khiến xe phải quay đầu. Kiểm tra trước khi xếp hàng.
- Quá tải trọng cầu đường trên tuyến, dẫn tới bị xử phạt và phải hạ tải giữa đường.
- Chênh lệch quy định giữa hai nước về bao bì, nhãn mác, kiểm dịch. Cần xác nhận yêu cầu của nước nhập trước khi đóng hàng.
- Thời gian giao hàng khó cam kết tuyệt đối vì phụ thuộc thông quan và tình trạng đường. Nên thỏa thuận khung thời gian thay vì giờ cố định.
- Hàng hư hỏng do rung lắc trên quãng đường dài. Chằng buộc và chèn lót đúng cách là biện pháp quan trọng nhất.

So sánh nhanh với đường biển và đường hàng không
| Tiêu chí | Đường bộ quốc tế | Đường biển | Đường hàng không |
| Phạm vi phù hợp | Nước có chung biên giới | Mọi tuyến có cảng | Mọi tuyến có sân bay |
| Giao tận kho | Có, không cần chuyển tải | Cần chặng bộ hai đầu | Cần chặng bộ hai đầu |
| Thời gian | Trung bình | Dài | Ngắn nhất |
| Chi phí | Trung bình | Thấp nhất theo khối lượng | Cao nhất |
Câu hỏi thường gặp
Vận tải đường bộ quốc tế có cần đổi xe ở biên giới không?
Nếu phương tiện có giấy phép liên vận phù hợp thì chạy thẳng sang nước bạn mà không phải sang tải. Trường hợp không có giấy phép hoặc tuyến không cho phép, hàng sẽ phải sang xe tại khu vực cửa khẩu, phát sinh thêm chi phí và thời gian.
Hàng lẻ có đi được tuyến đường bộ quốc tế không?
Có. Hàng lẻ được gom chung chuyến và vẫn mở tờ khai riêng cho từng chủ hàng. Chi phí thủ tục trên mỗi lô cao hơn so với hàng nguyên xe, nên cần tính vào giá bán.
Thời gian vận chuyển mất bao lâu?
Phụ thuộc quãng đường, cửa khẩu và thời gian thông quan ở hai đầu. Phần chạy xe thường dự tính được tương đối, nhưng thời gian tại cửa khẩu thay đổi theo lưu lượng và theo kết quả phân luồng tờ khai, nên nên để biên độ dự phòng.
Hàng quá khổ có đi đường bộ quốc tế được không?
Được, với xe chuyên dụng và phương án xin phép lưu hành phù hợp ở từng nước. Loại hàng này cần khảo sát tuyến trước để kiểm tra cầu, hầm và các điểm hạn chế chiều cao.
Hàng cần kiểm dịch thì làm ở đâu?
Tùy mặt hàng, hồ sơ kiểm dịch được đăng ký trước tại cơ quan chuyên ngành và việc lấy mẫu có thể thực hiện tại kho hoặc tại cửa khẩu. Điểm cần nhớ là hồ sơ này phải làm trước khi đưa xe lên cửa khẩu, vì nhiều trường hợp phải có kết quả thì tờ khai mới được thông quan. Đây là lỗi khiến xe phải nằm chờ ở biên giới nhiều ngày.
Chọn cửa khẩu theo tiêu chí nào?
Ba tiêu chí theo thứ tự ưu tiên: mặt hàng có được phép làm thủ tục tại cửa khẩu đó không, tổng quãng đường tới điểm giao cuối cùng, và tình trạng ùn ứ tại thời điểm đi. Cửa khẩu gần nhất không phải lúc nào cũng nhanh nhất, nhất là vào mùa cao điểm nông sản khi một số cửa khẩu quá tải.
Kết luận
Vận tải đường bộ quốc tế phù hợp với hàng đi các nước láng giềng và với doanh nghiệp cần giao tận kho. Điểm quyết định không nằm ở chặng chạy xe mà ở khâu giấy phép phương tiện và thủ tục tại cửa khẩu, nên việc chuẩn bị trước hai phần này quan trọng hơn việc tìm mức cước thấp nhất.
VCL Transport khai thác tuyến đường bộ đi Lào và Campuchia kèm dịch vụ hải quan hai đầu. Liên hệ VCL Transport để nhận phương án tuyến cho lô hàng cụ thể. Hotline/Zalo: 0971 795 394.
- Địa chỉ: 28/100 Đường số 18, Khu phố 1, Phường Bình Hưng Hòa, TP.HCM
- Hotline và Zalo: 0971 795 394
- Email: info@vcltransport.com


