Vận chuyển hàng container đường biển là hình thức đóng hàng vào container tiêu chuẩn rồi chuyên chở bằng tàu container. Hàng được bảo vệ trong suốt hành trình, giảm số lần bốc xếp thủ công và dễ kết nối với chặng đường bộ ở hai đầu, nên đây là cách gửi hàng phổ biến nhất cho hàng xuất nhập khẩu hiện nay.
Bài viết đi vào phần thực hành: chọn loại container nào cho hàng của mình, đóng hàng thế nào cho an toàn, các nghĩa vụ bắt buộc như khai trọng lượng và niêm phong, cùng những lỗi thường gặp khiến container bị từ chối tại cảng.
Các loại container thường dùng
| Loại container | Đặc điểm | Phù hợp với hàng |
| Container khô 20 feet | Dung tích nhỏ, chịu được hàng nặng | Hàng nặng, gọn như sắt thép, đá, gạch men |
| Container khô 40 feet | Dung tích gấp đôi loại 20 feet, tải trọng không gấp đôi | Hàng nhẹ, cồng kềnh như đồ gỗ, hàng tiêu dùng |
| Container cao 40 feet | Cao hơn loại thường khoảng một foot | Hàng cồng kềnh cần thêm chiều cao |
| Container lạnh | Có máy lạnh, cài đặt nhiệt độ theo yêu cầu | Nông sản, thủy sản, thực phẩm, dược phẩm |
| Container mở nóc | Nóc mở để cẩu hàng từ trên xuống | Máy móc cao, hàng không đưa vào qua cửa được |
| Container mặt bằng | Không vách, không nóc | Hàng quá khổ, quá rộng, thiết bị lớn |
Nguyên tắc chọn đơn giản: hàng nặng chọn loại 20 feet, hàng nhẹ cồng kềnh chọn loại 40 feet. Lý do là tải trọng cho phép của container 40 feet không gấp đôi loại 20 feet, trong khi dung tích thì gần gấp đôi. Thông số dung tích và tải trọng cụ thể khác nhau giữa các hãng tàu và từng vỏ container, nên cần lấy số liệu từ hãng tàu khi tính toán xếp hàng.
Đóng hàng vào container: những nguyên tắc cần giữ
- Phân bố tải đều. Không dồn hàng nặng về một đầu container, vì sẽ gây lệch trọng tâm, nguy hiểm khi nâng hạ và khi xe kéo di chuyển.
- Chằng buộc và chèn lót. Khoảng trống giữa các kiện phải được chèn để hàng không xê dịch khi tàu lắc.
- Chống ẩm. Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm trên biển gây đọng nước trong container. Hàng dễ hút ẩm nên dùng túi hút ẩm và lót sàn.
- Kiểm tra vỏ container trước khi đóng. Soi bên trong xem có lỗ thủng, vết rỉ, mùi lạ hay vết ẩm; container không đạt thì yêu cầu đổi vỏ.
- Chụp ảnh quá trình đóng hàng. Đây là bằng chứng quan trọng khi có khiếu nại về hư hỏng hoặc thiếu hàng.
- Không trộn hàng kỵ nhau. Hàng có mùi mạnh, hóa chất và thực phẩm không nên xếp chung một container.
Những thông số cần hỏi trước khi tính xếp hàng
Trước khi lên sơ đồ xếp hàng, doanh nghiệp nên yêu cầu hãng tàu hoặc đơn vị giao nhận cung cấp các thông số của đúng loại vỏ sẽ được cấp:
- Kích thước lọt lòng theo chiều dài, rộng, cao. Đây là số dùng để xếp hàng, không phải kích thước ngoài của container.
- Kích thước cửa. Hàng cao hoặc rộng có thể lọt lòng nhưng không qua được cửa.
- Dung tích tính bằng mét khối, dùng để ước lượng số kiện.
- Trọng tải cho phép của vỏ container.
- Trọng lượng vỏ, cần để tính trọng lượng toàn bộ khi khai báo.
Các thông số này khác nhau giữa các hãng tàu và giữa từng vỏ container, nên không nên lấy số liệu chung trên mạng để tính toán. Chênh lệch vài centimet chiều cao lọt lòng đủ để làm hỏng cả sơ đồ xếp pallet đã lên sẵn.
Kiểm tra vỏ container trước khi nhận
Vỏ container được dùng lại nhiều lần nên tình trạng rất khác nhau. Việc kiểm tra mất vài phút nhưng tránh được hai rủi ro lớn: hàng hỏng trên đường và bị tính phí sửa chữa khi trả vỏ.
- Đóng cửa, đứng bên trong nhìn lên. Thấy đốm sáng nghĩa là vỏ thủng, nước sẽ vào khi mưa.
- Kiểm tra sàn xem có mục, gãy ván, vết dầu hay hóa chất của lô hàng trước.
- Ngửi mùi. Mùi hóa chất hoặc mùi ẩm mốc sẽ ám sang hàng, đặc biệt nguy hiểm với nông sản và thực phẩm.
- Kiểm tra gioăng cửa và chốt khóa, bảo đảm đóng kín và bấm được seal.
- Chụp ảnh các vết móp, rỉ có sẵn và ghi vào biên bản giao nhận ngay khi nhận vỏ.
Nếu vỏ không đạt, yêu cầu đổi ngay tại bãi. Phát hiện sau khi đã kéo về kho sẽ mất thêm một lượt xe và có thể lỡ hạn cắt máng.
Khai trọng lượng toàn bộ và niêm phong container
Trước khi container được xếp lên tàu, chủ hàng phải cung cấp trọng lượng toàn bộ đã được xác minh của container, gồm cả hàng, vật liệu chèn lót và vỏ container. Đây là yêu cầu bắt buộc theo công ước quốc tế về an toàn sinh mạng con người trên biển, áp dụng cho hàng container xuất khẩu.
Nếu không có thông tin này trước hạn do hãng tàu quy định, container sẽ không được xếp lên tàu. Trọng lượng khai cũng cần khớp với cân thực tế, vì sai lệch lớn có thể khiến hàng bị giữ lại để kiểm tra.
Sau khi đóng hàng xong, container được niêm phong bằng seal. Số seal phải khớp giữa biên bản giao nhận, tờ khai hải quan và vận đơn. Lệch số seal là lỗi phổ biến làm chậm khâu thanh lý tại cảng.
Quy trình vận chuyển hàng container đường biển
- Đặt chỗ với hãng tàu, nhận lệnh cấp container rỗng kèm các mốc thời gian.
- Lấy container rỗng tại bãi và kéo về kho đóng hàng.
- Đóng hàng, chằng buộc, niêm phong và ghi nhận số seal.
- Khai hải quan xuất khẩu và xử lý theo kết quả phân luồng.
- Hạ container xuống cảng trước hạn cắt máng, cung cấp thông tin trọng lượng toàn bộ.
- Thanh lý tờ khai với hải quan giám sát để container đủ điều kiện xếp lên tàu.
- Phát hành vận đơn sau khi tàu chạy và gửi chứng từ cho người mua.
- Đầu nhập: lấy lệnh giao hàng, làm thủ tục nhập khẩu, kéo container về kho rút hàng rồi trả vỏ.
Những lỗi khiến container bị giữ lại hoặc phát sinh chi phí
- Quá tải trọng cho phép của container hoặc quá tải trục khi xe kéo lưu thông trên đường bộ.
- Không cung cấp trọng lượng toàn bộ đúng hạn, container bị rớt tàu.
- Số seal không khớp giữa các chứng từ.
- Hạ hàng sau hạn cắt máng, phải chờ chuyến kế tiếp và chịu phí lưu bãi.
- Khai sai tên hàng so với thực tế trong container, dẫn tới xử lý vi phạm khi kiểm hóa.
- Trả vỏ container muộn hoặc trả vỏ hư hỏng, phát sinh phí lưu vỏ và phí sửa chữa.
Trong các lỗi trên, quá tải là lỗi tốn kém nhất vì vừa bị xử phạt trên đường bộ, vừa phải rút bớt hàng và sắp xếp lại, kéo theo trễ lịch tàu. Khi hàng nặng, nên tính trước tải trọng cho phép của tuyến đường và của container thay vì chỉ tính theo thể tích.
Chống ẩm cho hàng đi container: việc nhỏ, hậu quả lớn
Trong hành trình trên biển, nhiệt độ bên trong container chênh lệch mạnh giữa ngày và đêm. Hơi nước trong không khí và trong chính hàng hóa ngưng tụ trên trần và vách, rồi nhỏ xuống hàng. Hiện tượng này gây mốc, gỉ sét, bong nhãn và là nguyên nhân khiếu nại phổ biến với hàng nông sản, đồ gỗ, hàng kim loại.
- Hạ độ ẩm của hàng trước khi đóng, đặc biệt với nông sản và gỗ.
- Dùng túi hút ẩm chuyên dụng cho container, treo trên vách theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Lót sàn bằng giấy hoặc màng chống ẩm, không để kiện hàng tiếp xúc trực tiếp với sàn gỗ.
- Chừa khe hở giữa hàng và vách để không khí lưu thông.
- Không đóng hàng khi còn ướt hoặc ngay sau khi rửa, kể cả pallet gỗ còn ẩm.
Chi phí cho túi hút ẩm và vật tư lót sàn rất nhỏ so với giá trị một lô hàng bị mốc. Với tuyến dài qua nhiều vùng khí hậu, đây là khoản nên đưa vào định mức đóng hàng cố định thay vì cân nhắc theo từng lô.
Hàng container đi kèm chặng đường bộ như thế nào?
Container chỉ nằm trên tàu ở phần giữa hành trình; hai đầu đều là đường bộ. Chất lượng chặng kéo container quyết định hàng có kịp hạ cảng hay không, nên khi chọn đơn vị vận chuyển, cần hỏi rõ họ có đội xe đầu kéo hay thuê ngoài, và xử lý thế nào khi kẹt xe hoặc cảng ùn.
Nội dung chi tiết về chặng này nằm trong bài vận chuyển container bằng đường bộ. Về cách cấu thành chi phí, xem bài cước vận chuyển đường biển.
Câu hỏi thường gặp
Vận chuyển hàng container đường biển có bắt buộc đủ hàng mới đi được không?
Không. Doanh nghiệp có thể thuê nguyên container dù chưa xếp đầy, hoặc gửi hàng lẻ ghép chung container với chủ hàng khác. Khối lượng càng gần một container thì thuê nguyên container càng có lợi.
Nên chọn container 20 feet hay 40 feet?
Dựa vào tỷ lệ giữa trọng lượng và thể tích của hàng. Hàng nặng gọn nên dùng loại 20 feet để không vượt tải trọng; hàng nhẹ cồng kềnh nên dùng loại 40 feet để tận dụng dung tích. Nên tính thử cả hai phương án trước khi đặt chỗ.
Hàng nông sản có đi container thường được không?
Tùy mặt hàng và thời gian hành trình. Nông sản khô, chịu được nhiệt có thể đi container thường kèm biện pháp chống ẩm. Hàng tươi, hàng cần giữ nhiệt phải dùng container lạnh và khai báo nhiệt độ ngay khi đặt chỗ.
Ai chịu trách nhiệm nếu hàng hư hỏng trong container?
Phụ thuộc nguyên nhân và điều kiện giao hàng. Nếu hư hỏng do đóng gói, chèn lót không đúng thì thuộc trách nhiệm người đóng hàng. Nếu do sự cố trong quá trình vận chuyển, trách nhiệm của người vận chuyển được xác định theo vận đơn và quy định pháp luật, thường có giới hạn mức bồi thường.
Có được mở seal để kiểm tra hàng giữa chừng không?
Không tự ý mở. Sau khi niêm phong, container chỉ được mở khi cơ quan hải quan yêu cầu kiểm tra hoặc trong các trường hợp pháp luật cho phép, và khi đó seal mới sẽ được bấm lại kèm biên bản ghi nhận số seal thay thế. Seal bị mở ngoài quy định có thể khiến lô hàng bị nghi ngờ và kéo dài thời gian thông quan.
Chụp ảnh quá trình đóng hàng có bắt buộc không?
Không bắt buộc, nhưng rất nên làm. Khi phát sinh khiếu nại về thiếu hàng hoặc hư hỏng, ảnh chụp từng lớp hàng, cách chèn lót và ảnh bấm seal là bằng chứng mạnh nhất để xác định trách nhiệm thuộc khâu nào. Chi phí cho việc này gần như bằng không so với giá trị một lô hàng tranh chấp.
Kết luận
Vận chuyển hàng container đường biển an toàn và tiết kiệm, nhưng kết quả phụ thuộc nhiều vào khâu chuẩn bị tại kho: chọn đúng loại container, đóng hàng chắc chắn, khai đúng trọng lượng và giữ cho số seal khớp trên mọi chứng từ. Đây đều là việc làm trước khi hàng rời kho, và cũng là nơi phần lớn sự cố bắt nguồn.
VCL Transport hỗ trợ từ khâu cấp vỏ, kéo container, đóng hàng tại kho đến thủ tục hải quan và đặt chỗ với hãng tàu. Liên hệ VCL Transport để được tư vấn phương án đóng hàng. Hotline/Zalo: 0971 795 394.
- Địa chỉ: 28/100 Đường số 18, Khu phố 1, Phường Bình Hưng Hòa, TP.HCM
- Hotline và Zalo: 0971 795 394
- Email: info@vcltransport.com
